Το τέλος μιας παράδοσης; Το κρασί εγκαταλείπει το τραπέζι των Αργεντινών

Για δεκαετίες, το κρασί δεν ήταν απλώς ένα ποτό στην Αργεντινή. Ηταν στοιχείο ταυτότητας, καθημερινής ζωής, οικογενειακού τραπεζιού. Σήμερα, όμως, ο αργεντίνικος αμπελώνας βρίσκεται μπροστά σε μια ιστορική καμπή: η κατανάλωση κρασιού κατρακύλησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών, αποτυπώνοντας μια βαθιά κοινωνική, οικονομική και πολιτισμική μετατόπιση.

Σύμφωνα με στοιχεία του Instituto Nacional de Vitivinicultura, η κατανάλωση μειώθηκε κατά 22,6% μέσα στην τελευταία πενταετία. Το ετήσιο κατά κεφαλήν επίπεδο έπεσε στα 15,77 λίτρα, αριθμός που μοιάζει σχεδόν αδιανόητος αν συγκριθεί με τα περίπου 90 λίτρα ανά άτομο της δεκαετίας του ’70. Η πτώση δεν είναι απλώς στατιστική· είναι δομική και αγγίζει ολόκληρη την αλυσίδα του κρασιού: από τον αμπελουργό και το οινοποιείο έως τις τοπικές οικονομίες που χτίστηκαν γύρω από το προϊόν.

Η Αργεντινή δεν αποτελεί εξαίρεση. Η παγκόσμια κατανάλωση κρασιού βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο από το 1961, με έντονες απώλειες στις παραδοσιακές αγορές της Ευρώπης, αλλά και στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα. Ομως για μια χώρα όπου το κρασί ήταν μέρος της καθημερινότητας – και όχι απλώς εξαγώγιμο προϊόν – το σοκ είναι βαθύτερο.

Οι εξαγωγές πιέζονται από τον διεθνή ανταγωνισμό και τη μείωση της ζήτησης, ενώ στο εσωτερικό συσσωρεύονται αποθέματα που δεν βρίσκουν διέξοδο στην αγορά. Οι τιμές πιέζονται προς τα κάτω, τα περιθώρια κέρδους εξαφανίζονται και αρκετές επιχειρήσεις, ακόμη και ιστορικές, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ρευστότητας.

Σε αντίθεση με παλαιότερες κρίσεις, όπου ο πληθωρισμός ή οι συναλλαγματικές αναταράξεις εξηγούσαν την πτώση, αυτή τη φορά το φαινόμενο έχει πιο βαθιές ρίζες. Ο καθοριστικός παράγοντας είναι ο πολιτισμικός μετασχηματισμός. Η έννοια της «υγιεινής ζωής» κερδίζει έδαφος, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες. Η τακτική κατανάλωση αλκοόλ αμφισβητείται, η φυσική άσκηση και η αυτοφροντίδα προβάλλονται ως προτεραιότητες, ενώ το κρασί χάνει τη θέση του ως καθημερινό συνοδευτικό του φαγητού.

Παράλληλα, η κοινωνική ανοχή απέναντι στο αλκοόλ μειώνεται. Οι νόμοι περί «μηδενικού αλκοόλ» στην οδήγηση και τα αυστηρά πρόστιμα έχουν περιορίσει δραστικά την κοινωνική κατανάλωση, ιδίως εκτός σπιτιού. Το κρασί παύει να είναι αυτονόητη επιλογή σε μια έξοδο ή ένα επαγγελματικό γεύμα.

Στο ήδη μεταβαλλόμενο τοπίο προστίθεται και η οικονομική ασφυξία. Με τα εισοδήματα να πιέζονται και το κόστος ζωής –ενέργεια, ενοίκια, βασικές υπηρεσίες– να απορροφά ολοένα μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού, το κρασί χάνει προτεραιότητα. Δεν είναι πια βασικό αγαθό, αλλά προϊόν που ανταγωνίζεται άλλες ανάγκες.

Μέσα σε αυτό το σκηνικό διαρκούς υποχώρησης, το αργεντίνικο κρασί στρέφεται στην ποιότητα και στις ποικιλίες με διεθνή ταυτότητα, καθώς το μοντέλο της μαζικής εγχώριας κατανάλωσης δείχνει να έχει κλείσει τον κύκλο του.