Ευλογιά αιγοπροβάτων: Σημάδια κάμψης στη μετάδοση – Προειδοποιήσεις για χαλάρωση των μέτρων

Σε κομβικό σημείο βρίσκεται η αντιμετώπιση της ευλογιάς των αιγοπροβάτων μιας και η μεταδοτικότητα της ζωονόσου παρουσιάζει κάμψη καθιστώντας έτσι εξαιρετικά σημαντικό την αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας για την εξάλειψή της.

Σύμφωνα με επικυρωμένα στοιχεία που δημοσίευσε η ΕΕΕΔΕΕ από τον Αύγουστο του 2024 έως και τις 18 Ιανουαρίου, έχουν θανατωθεί 472.928 αιγοπρόβατα εξαιτίας της ευλογιάς. Το ίδιο διάστημα καταγράφηκαν 2.061 επιβεβαιωμένα κρούσματα σε 2.559 εκτροφές.

Στη “μάχη” αντιμετώπισης της ευλογιάς έχει μπει και η κεντρική κυβέρνηση, η οποία σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε την Πέμπτη στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, τάχθηκε υπέρ της αυστηρής εφαρμογής των μέτρων βιοασφάλειας και κατά του εμβολιασμού.

Ανακοίνωσε μάλιστα ότι παρακολουθεί στενά την κατάσταση και τις επόμενες ημέρες θα πραγματοποιήσει νέα ενημέρωση για την ευλογιά.

Μιλώντας στο Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Πρόεδρος της Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ) και Πρύτανη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, Χαράλαμπος Μπιλλίνης τόνισε ότι “ο συνδυασμός χειμερινών καιρικών συνθηκών και ενισχυμένων μέτρων βιοασφάλειας έχει περιορίσει αισθητά την εξάπλωση του νοσήματος”.

Πάντως, ισχυρή επιβράδυνση έχει παρατηρηθεί στα κρούσματα που καταγράφονται σε εβδομαδιαία βάση. Τον Οκτώβριο του 2025, όταν και συστάθηκε η ΕΕΕΔΕΕ, σε εβδομαδιαία βάση καταγραφόταν περίπου 200 νέες μολυσμένες εκτροφές, με δείκτη μετάδοσης κοντά στο 2. “Δηλαδή ένα μολυσμένο ζώο μετέδιδε τη νόσο σε δύο ακόμη” είπε και πρόσθεσε ότι “την προηγούμενη εβδομάδα, οι νέες μολυσμένες εκτροφές περιορίστηκαν σε περίπου οκτώ, ενώ ο δείκτης μετάδοσης υποχώρησε στο 0,5, δηλαδή ένα μολυσμένο ζώο μετέδιδε τη νόσο σε μισό”. Χαρακτηριστικό είναι ότι το διάστημα 10-18 Ιανουαρίου σημειώθηκαν μόλις 16 νέα κρούσματα σε έξι περιφέρειες.

Η εξέλιξη αυτή συνδέεται αφενός με τον χειμώνα, που περιορίζει τις μετακινήσεις ζώων, και αφετέρου με την εντατικοποίηση των ελέγχων και την απαγόρευση παράνομων μετακινήσεων. «Βρισκόμαστε σε σημείο καμπής», τόνισε ο κ. Μπιλλήνης, με την επισήμανση ότι τα μέτρα αρχίζουν να αποδίδουν, αλλά απαιτείται περαιτέρω αυστηροποίησή τους ενόψει της άνοιξης, όταν αναμένεται αύξηση της κινητικότητας.

Την ίδια ώρα, ωστόσο, αναδεικνύονται προβλήματα στην εφαρμογή των μέτρων σε τοπικό επίπεδο. Ειδική αναφορά έγινε σε περιφέρειες όπου έχουν διακοπεί οι απολυμαντικοί σταθμοί, λόγω λήξης συμβάσεων του προσωπικού.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Περιφέρειας Θεσσαλίας όπου η διακοπή αυτή έχει ως αποτέλεσμα κενά στις απολυμάνσεις. Όπως είπε ο κ.Μπιλλίνης στο ΑΠΕ-ΜΠΕ οι σταθμοί απολύμανσης λειτουργούσαν με ωράριο δημοσίου, κάτι που δεν ανταποκρινόταν πάντα στις ανάγκες αντιμετώπισης της ζωονόσου, μιας και τα ζώα μετακινούνται καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Το εμβόλιο

Στο μέτωπο της συζήτησης για τη χρήση εμβολίου, ο Πρόεδρος της ΕΕΕΔΕΕ ξεκαθάρισε ότι δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο για την ευλογιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Κάτι το οποίο αναφέρει και σε επιστολή του αρμόδιου Επιτρόπου Υγείας και Καλής Μεταχείρισης των Ζώων, Όλιβερ Βάρχελι, ότι η χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων θα συνεπαγόταν περιορισμούς στη διακίνηση ζώων και ζωικών προϊόντων. “Εάν εφαρμοστεί σχέδιο εμβολιασμού κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στην Ελλάδα, τα γαλακτοκομικά προϊόντα από εγκαταστάσεις που υπάγονται στο εν λόγω σχέδιο θα υπόκεινται σε μέτρα, όπως ορίζεται στον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2023/3612 και στον κανονισμό (ΕΕ) 2020/6873” αναφέρεται σχετικά στην επιστολή.

Σύμφωνα με τον κ. Μπιλλίνη, μια τέτοια εξέλιξη θα είχε σοβαρές συνέπειες για τα ελληνικά γαλακτοκομικά προϊόντα, και ιδιαίτερα για τη φέτα, τόσο στις αγορές της ΕΕ όσο και σε τρίτες χώρες.

“Να εφαρμοστούν καθολικά τα μέτρα περιορισμού της ευλογιάς”

Μιλώντας για τη πορεία της νόσου το επόμενο διάστημα, ο κ. Μπιλλίνης είπε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι εφόσον εφαρμοστούν καθολικά και χωρίς εξαιρέσεις τα μέτρα βιοασφάλειας, η ευλογιά μπορεί να εξαλειφθεί.

“Στη συνέχεια, θα τεθεί το ζήτημα της ανασύστασης των εκτροφών, με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να βρίσκεται, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, σε διαδικασία επεξεργασίας σχεδίου στήριξης των κτηνοτρόφων, ώστε να μπορέσουν να επανέλθουν στην παραγωγή με ευνοϊκούς όρους” σημείωσε.

Κλείνοντας, απευθύνθηκε έκκληση προς όλους τους εμπλεκόμενους για αυστηρή τήρηση των μέτρων βιοασφάλειας και για αποφυγή διάδοσης ψευδών πληροφοριών σχετικά με παράνομα εμβόλια, με την επισήμανση ότι τέτοιες πρακτικές όχι μόνο δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα, αλλά ενδέχεται να προκαλέσουν σοβαρές επιπτώσεις στον πρωτογενή τομέα και στη διακίνηση των ελληνικών ζωικών προϊόντων.