Τα σημαντικότερα επιστημονικά γεγονότα του 2026 – Από αποστολές στη σελήνη μέχρι την αναβάθμιση του CERN

Το 2026 προμηνύεται ως χρονιά σημαντικών επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων, από την πρώτη επανδρωμένη αποστολή στη Σελήνη μετά από μισό αιώνα, μέχρι νέες θεραπείες για σπάνιες ασθένειες και καινοτόμες εφαρμογές της τεχνητής νοημοσύνης, σύμφωνα με το περιοδικό Nature.

Το 2025 ξεχώρισε η πρωτοποριακή ιατρική έρευνα για τη θεραπεία του βρέφους KJ Muldoon, που έπασχε από μια εξαιρετικά σπάνια γενετική πάθηση. Το παιδί έλαβε εξατομικευμένη θεραπεία γονιδιακής διόρθωσης, ανοίγοντας τον δρόμο για νέες κλινικές δοκιμές.

Η ίδια ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να ζητήσει έγκριση από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) ώστε να ξεκινήσει δοκιμές στη Φιλαδέλφεια για παιδιά με σπάνιες μεταβολικές διαταραχές. Παράλληλα, άλλη ομάδα προετοιμάζει παρόμοια έρευνα για γενετικές διαταραχές του ανοσοποιητικού.

Στη Βρετανία, μια μεγάλη κλινική δοκιμή για μια απλή εξέταση αίματος που ανιχνεύει έως και 50 τύπους καρκίνου πριν εμφανιστούν συμπτώματα αναμένεται να δημοσιεύσει αποτελέσματα το 2026. Στη μελέτη συμμετείχαν πάνω από 140.000 άτομα, και αν τα ευρήματα είναι θετικά, η εξέταση θα μπορούσε να εφαρμοστεί σε όλα τα νοσοκομεία της χώρας.

Από τον Απρίλιο του 2026 τίθεται επίσης σε ισχύ η μεγαλύτερη αναθεώρηση του βρετανικού ρυθμιστικού πλαισίου για τις κλινικές δοκιμές των τελευταίων 20 ετών. Οι νέοι κανόνες προβλέπουν ενιαία αίτηση για δεοντολογική και κανονιστική έγκριση, υποχρεωτική δημόσια καταχώριση των δοκιμών και δημοσίευση των αποτελεσμάτων μέσα σε δώδεκα μήνες, με στόχο τη διαφάνεια και την ταχύτερη διάθεση νέων θεραπειών.

Διαστημικές αποστολές και νέοι ορίζοντες

Το 2026 θα είναι έτος-ορόσημο για τις διαστημικές αποστολές. Η NASA προγραμματίζει την αποστολή Artemis II, που θα μεταφέρει τέσσερις αστροναύτες σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη, σηματοδοτώντας την πρώτη επανδρωμένη σεληνιακή πτήση από τη δεκαετία του 1970.

Η Κίνα θα εκτοξεύσει τον ανιχνευτή Chang’e-7 με στόχο τον νότιο πόλο της Σελήνης, όπου θα αναζητήσει ίχνη πάγου και θα μελετήσει σεισμικά φαινόμενα. Παράλληλα, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) σχεδιάζει την εκτόξευση του δορυφόρου PLATO για την αναζήτηση εξωπλανητών με συνθήκες που επιτρέπουν την ύπαρξη υγρού νερού.

Στον Άρη, η Ιαπωνία (JAXA) προετοιμάζει την αποστολή Martian Moons eXploration (MMX) για τη συλλογή δειγμάτων από τα φεγγάρια Φόβο και Δείμο, τα οποία θα επιστρέψουν στη Γη το 2031. Παράλληλα, η ινδική αποστολή Aditya-L1 θα συνεχίσει την παρατήρηση του Ήλιου κατά την περίοδο αυξημένης ηλιακής δραστηριότητας, με στόχο την καλύτερη κατανόηση των εκρήξεων και καταιγίδων που επηρεάζουν τη Γη.

Στην Ευρώπη, το CERN θα ξεκινήσει την αναβάθμιση του Μεγάλου Επιταχυντή Αδρονίων (LHC), προετοιμάζοντας τον για τη νέα εποχή υψηλής φωτεινότητας, ενώ στις ΗΠΑ θα ολοκληρωθεί ο ανιχνευτής Mu2e του Fermilab, που θα εξετάσει αν το μιόνιο μπορεί να μετατραπεί σε ηλεκτρόνιο χωρίς τη δημιουργία άλλων σωματιδίων.

Αποστολές στη Γη και άλματα στην τεχνητή νοημοσύνη

Το κινεζικό πλοίο Meng Xiang θα πραγματοποιήσει την πρώτη του αποστολή ωκεάνιων γεωτρήσεων, φτάνοντας έως 11 χιλιόμετρα κάτω από τον βυθό, με στόχο τη συλλογή πολύτιμων γεωλογικών δεδομένων για τη δομή της Γης.

Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επιστημονική πρόοδο. Μετά τα εντυπωσιακά επιτεύγματα του 2025, το νέο έτος μπορεί να φέρει τις πρώτες ανακαλύψεις που θα προκύψουν αποκλειστικά από αλγορίθμους. Οι ερευνητές στρέφονται πλέον σε μικρότερα, εξειδικευμένα μοντέλα AI, τα οποία εκπαιδεύονται με λιγότερα δεδομένα και επιλύουν σύνθετα προβλήματα λογικής πιο αποδοτικά από τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα.

Πολιτικές προκλήσεις και διεθνείς επιπτώσεις

Το Nature εκφράζει ανησυχίες για τη δεύτερη χρονιά της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ. Όπως σημειώνει, οι εντάσεις μεταξύ Λευκού Οίκου και Κογκρέσου για τη χρηματοδότηση της επιστήμης αναμένεται να συνεχιστούν, ενώ αλλαγές στις πολιτικές δημόσιας υγείας και περιορισμοί στη μετανάστευση ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά τα πανεπιστήμια και την επιστημονική κοινότητα των ΗΠΑ.

Παρότι οι εθνικές προτεραιότητες της κυβέρνησης επικεντρώνονται στην τεχνητή νοημοσύνη και τις κβαντικές τεχνολογίες, ορισμένοι ερευνητές εκφράζουν φόβους ότι αυτή η κατεύθυνση μπορεί να στερήσει πόρους από άλλους κρίσιμους τομείς της επιστήμης.