Αρκο εναντίον AI, σημειώσατε 1
Ταινία της εβδομάδας είναι ένα κινούμενο σχέδιο και αυτό όχι μόνο επειδή το «Αρκο» (Arco, Γαλλία/ ΗΠΑ / Αγγλία, 2025) είναι υποψήφιο για το Οσκαρ καλύτερου animation για το 2025 αλλά γιατί πρόκειται για μια ταινία με εικαστική πρόταση που επιστρέφει στα αρχετυπικά υλικά του είδους της: ζωγραφιές στο χέρι και πάνω απ’ όλα απεριόριστη, αχαλίνωτη φαντασία.
Για την ακρίβεια, αυτή η ταινία που φλερτάρει πολύ με την ιδέα πίσω από το κλασικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας «Η μηχανή του χρόνου» του Χ. Τζ. Γουέλς είναι κλάσεις ανώτερη από την πλειοψηφία των κινουμένων σχεδίων του Χόλιγουντ, τα οποία, στην ουσία, έχουν καταλήξει σε διαφορετικές παραλλαγές του ίδιου θέματος – ζωάκια σε περιπέτειες και το μόνο που αλλάζει είναι το είδος του ζώου.
Η ιστορία της ταινίας έχει δύο χρόνους. Το 2075, που είναι το «τώρα» της ιστορίας και το μακρινό μέλλον από όπου προέρχεται ο Αρκο, ένα μυστηριώδες αγόρι με μια στολή ουράνιου τόξου θα συναντήσει ένα κορίτσι, την Αϊρις, και μια παράξενη μορφή επικοινωνίας θα δημιουργηθεί ανάμεσά τους. Η Αϊρις θα γίνει ο προστάτης άγγελος του Αρκο και θα κάνει ό,τι χρειαστεί για να τον βοηθήσει να επιστρέψει στην εποχή του.
Και μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο Ούγκο Μπιενβενού, ο εγκέφαλος αυτού του υπέροχου animation (με συν-σκηνοθέτη τον Ζιλ Καζό), θα αποδείξει ότι η χειροποίητη ομορφιά είναι αξεπέραστη και ότι καμία ΑΙ δεν θα μπορέσει ποτέ να τη φτάσει – πόσω μάλλον να την ξεπεράσει. Ο «Aρκο» φέρνει στον νου πολλά πράγματα – ακόμα και τον «ΕΤ» του Στίβεν Σπίλμπεργκ – για να αποκτήσει τελικά τη δική του, μοναδική ταυτότητα συστήνοντας στον κόσμο το μεγάλο ταλέντο του Μπιενβενού. Διόλου τυχαία ο «Αρκο» έκανε την έκπληξη στο περασμένο Φεστιβάλ των Καννών κερδίζοντας τη Χρυσή Κάμερα που απονέμεται στους πρωτοεμφανιζόμενους σκηνοθέτες και πριν από λίγο καιρό κέρδισε το βραβείο καλύτερου κινουμένου σχεδίου στα βραβεία της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Κινηματογράφου. Εύχεσαι να κερδίσει και το Οσκαρ.
Επιστροφή στον Εμφύλιο
Εντιμο, όσο και προβλέψιμο, θα χαρακτήριζε κάποιος το ντοκιμαντέρ «Λευκά Ορη» (Ελλάδα, 2026) του Αλέξανδρου Παπαθανασίου. Εντιμο γιατί διακρίνεις μια καθαρότητα σε αυτό που θέλει να πει – και το λέει απροκάλυπτα, δίχως περιστροφές. Προβλέψιμο γιατί αυτό που έχει να πει το έχουμε δει ουκ ολίγες φορές σε ελληνικά ντοκιμαντέρ ανάλογου περιεχομένου. Αυτό που η ταινία αφηγείται με σεβασμό και αξιοπρέπεια είναι μία ακόμα ιστορία ανθρώπου που έλαβε μέρος στον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο πολεμώντας για τον Δημοκρατικό Στρατό. Ο άνθρωπος αυτός είναι ο Λευτέρης Ηλιάκης και τον βλέπουμε στην καθημερινότητά του ακούγοντας τις ιστορίες του από εκείνη την τραγική περίοδο. Φυσικά δεν λείπει ο επιστημονικός λόγος (του ιστορικού Γιώργου Μαργαρίτη), που μας βάζει και πάλι στην εποχή, έτσι όπως τόσες ταινίες το έχουν κάνει, και όλα δείχνουν ότι θα το ξανακάνουν.
Το μόνο καινούργιο στοιχείο εδώ είναι ο ίδιος ο χώρος όπου τα περισσότερα δρώμενα λαμβάνουν χώρα, τα Λευκά Ορη της Κρήτης, που ως μεγάλο νησί ανέκαθεν παρουσίαζε μια μεγάλη χωροταξική ιδιαιτερότητα, κάτι που είχε φανεί και στη μάχη της Κρήτης ανάμεσα στους αντιστασιακούς και τον γερμανικό στρατό. Ειδικά τα Λευκά Ορη ήταν το ιδανικό σημείο για τους Δημοκρατικούς, βάση πολύ πιο σταθερή από την Κεντρική Κρήτη.
Ασκηση ύφους
Ακόμα μία εκκεντρικότητα που εκ πρώτης μοιάζει να αφορά μια χούφτα ανθρώπους, «Το οτιδήποτε» (Ελλάδα, 2025) του Γιώργου Αθανασίου, επί μιάμιση περίπου ώρα παρακολουθεί δύο άντρες να συνομιλούν μεταξύ τους.
Είναι μουσικοί (οι πραγματικοί μουσικοί Κρις Σκοτ και Μάριος Βίττης), οι οποίοι ανταλλάσσουν μεταξύ τους απόψεις για τη δημιουργία, την τέχνη, τη μουσική και εν τέλει τη ζωή. Και όλα αυτά με φόντο την ομορφιά της ελληνικής φύσης· το ορεινό τοπίο της Αρκαδίας είναι παρόν σε όλα τα κάδρα της ταινίας. Τους ακούς, άλλοτε με περιέργεια, άλλοτε χωρίς, άλλοτε με σχετική ανυπομονησία – εντάξει, καλά όλ’ αυτά, αλλά πάμε παρακάτω, υπάρχει «διά ταύτα»;
Η αλήθεια είναι ότι δεν γίνονται και τόσο πολλά, το φόντο δεν αλλάζει, η ταινία παραμένει σταθερή σε αυτό που θέλει να είναι, μια άσκηση ύφους, κυρίως, την οποία όμως έχουμε δει και καλύτερα, σε ταινίες δύο προσώπων που επίσης μιλούσαν αλλά κάτι τελικά γινόταν – και δεν αναφέρομαι μόνο στην τριλογία «Πριν το ξημέρωμα», «Πριν το ηλιοβασίλεμα» και «Πριν τα μεσάνυχτα» του Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ, αλλά και στο θαυμάσιο «Το δείπνο μου με τον Αντρέ» του Λουί Μαλ, το οποίο και συνιστούμε να αναζητήσετε αν δεν έχετε ήδη δει.
Πέρα από το queer
Η σεξουαλική σχέση που θα αναπτυχθεί ανάμεσα σε έναν σιωπηλό, επιβλητικό και συναισθηματικά εντελώς «άδειο» ομοφυλόφιλο μοτοσικλετιστή (Αλεξάντερ Σκάρσγκαρντ) και έναν ευαίσθητο, τρυφερό και πολύ δοτικό τραγουδιστή ερωτευμένο μαζί του (Χάρι Μέλινγκ – ο Ντάντλεϊ Ντάρσλεϊ των ταινιών «Χάρι Πότερ») καταγράφεται χαλαρά και αβίαστα στο «Pillion» (Αγγλία / Ιρλανδία, 2025). Ο σκηνοθέτης Χάρι Λάιτον ενδιαφέρεται να τονίσει την αντίθεση των δύο ηρώων και το καταφέρνει πολύ καλά (περισσότερο ίσως από όσο χρειαζόταν). Η επιτυχία του Λάιτον είναι ότι, παρότι καταφεύγει σε γραφικότατες σεξουαλικές σκηνές προκειμένου να προκαλέσει, έφτιαξε μια πέρα για πέρα gay ταινία που όμως καταφέρνει να αποβάλει το queer περίβλημά της και να μετατραπεί σε κάτι που ενδεχομένως αφορά όλους μας και ανεξαρτήτως σεξουαλικής ταυτότητας.
Γιατί με απαλούς τόνους, αρκετό χιούμορ και περίσσια ευαισθησία το «Pillion» επεξεργάζεται την ανθρώπινη επικοινωνία προβάλλοντας την αναγκαιότητά της. Κακά τα ψέματα, η ανθρώπινη επικοινωνία είναι το δυσκολότερο πράγμα στον κόσμο και αυτή η ταινία, στην ουσία, λέει γιατί δεν θα έπρεπε να είναι.
Ο κύριος Θερβάντες
Το ιστορικό φιλμ «Ο αιχμάλωτος» (El captivo, Ισπανία, 2025) κινείται στους ρυθμούς προηγούμενων ιστορικών ταινιών του σκηνοθέτη του, Αλεχάντρο Αμενάμπαρ («Agora», «Οσο κρατά ο πόλεμος»).
Και αυτό σημαίνει ότι στις 2 ώρες και 15 λεπτά «Ο αιχμάλωτος» είναι μια υπερπληροφοριακή ταινία ως προς τη συγκεκριμένη περίοδο της ιστορίας του κορυφαίου ισπανού λογοτέχνη Μιγκέλ ντε Θερβάντες (Χουάν Πίνα). Βέβαια, η δράση είναι περιορισμένη στη φυλακή του Αλγερίου, όπου ο Θερβάντες κρατήθηκε το 1575, όταν ως νεαρός ναυτικός έπεσε στα χέρια οθωμανών κουρσάρων. Τα επεισόδια που διαδραματίζονται στη φυλακή ανάμεσα στον ίδιο τον Θερβάντες και τους συγκρατούμενούς του, όπως και τους δεσμώτες του, καλύπτουν διάφορους τομείς (θρησκεία, εξουσία, προδοσία) και κινηματογραφούνται με ένταση από τον Αμενάμπαρ, καθώς ένα σχέδιο απόδρασης υπάρχει στο πίσω μέρος του μυαλού του μελλοντικού συγγραφέα. Στην ουσία, αυτό που η ταινία λέει είναι ότι ο Θερβάντες ανακάλυψε τον συγγραφέα μέσα του μέσα από αυτή την άγρια εμπειρία. Η ιδέα είναι καλή, όμως, παρότι σε όλους τους τεχνικούς τομείς (σκηνογραφία, κοστούμια και διεύθυνση φωτογραφίας) η ταινία είναι άψογη, πάσχει σε ρυθμό που ενίοτε γίνεται κουραστικός. Επίσης, αν το καλοσκεφτούμε, η συγκεκριμένη ιστορία της ζωής του Θερβάντες μπορεί μεν να υπήρξε κομβική για το μέλλον του, είναι όμως και «λίγη» μπροστά στο μέγεθος μιας προσωπικότητας όπως ο Θερβάντες. Εν τέλει, «Ο αιχμάλωτος» είναι μια ταινία που περισσότερο χαζεύεις και λιγότερο παρακολουθείς.
Προβάλλονται επίσης
«Οικογένεια προς ενοικίαση» (Rental family, ΗΠΑ / Ιαπωνία) του Χικάρι. Στο σύγχρονο Τόκιο, ένας αμερικανός ηθοποιός (Μπρένταν Φρέιζερ) αναλαμβάνει να εργαστεί για μια ιαπωνική εταιρεία «ενοικιαζόμενων οικογενειών», υποδυόμενος οικογενειακούς ρόλους για αγνώστους.
«Το σφύριγμα του θανάτου» (Whistle, Καναδάς / Ιρλανδία, 2025) του Κόλιν Χάρντι. Μια αταίριαστη ομάδα μαθητών λυκείου ανακαλύπτει ένα αρχαίο καταραμένο αζτεκικό αντικείμενο, το οποίο εκπέμπει έναν τρομακτικό ήχο καλώντας μελλοντικούς θανάτους. Πρωταγωνιστούν: Ντάφνι Κιν, Σόφι Νελίς, Σκάι Γιανγκ κ.ά.
«Θανάσιμη απειλή» (Cold storage, Γαλλία / Ιταλία / Μαρόκο, 2026) του Τζόνι Κάμπελ. Οταν ένας μεταδοτικός, μεταλλασσόμενος μύκητας «δραπετεύει» από μια σφραγισμένη εγκατάσταση, δύο νεαροί υπάλληλοι (Τζο Κίρι, Τζορτζίνα Κάμπελ) και ένας πράκτορας βιοτρομοκρατίας (Λίαμ Νίσον) πρέπει να επιβιώσουν και να σώσουν την ανθρωπότητα.
«Καρό Νίντζα 3» (Ternet Ninja 3, Δανία, 2025). Το τρίτο μέρος μιας animation τριλογίας που βασίζεται στα βιβλία του Aντερς Μάτεσεν (συν-σκηνοθέτη της ταινίας μαζί με τον Θόρμπγιορν Κριστόφερσεν) και ακολουθεί έναν έφηβο του οποίου η ζωή άλλαξε όταν ο Καρό Νίντζα, μια κούκλα νίντζα από την Ταϊλάνδη, ζωντάνεψε.
Και μία επανέκδοση
«Master of the house – Τίμα τη γυναίκα σου» (Du skal ære din hustru, Δανία, 1925) του Καρλ Θίοντορ Ντράγερ. Ταινία του βωβού κινηματογράφου, μία από τις πρώτες του κορυφαίου δανού δημιουργού, ο οποίος εδώ εστιάζει στα καθημερινά προβλήματα μιας οικογένειας που ταλαιπωρείται από τον σκληρό αφέντη (Γιοχάνες Μάγερ) του σπιτιού – ώσπου οι ρόλοι θα αλλάξουν.