Realpolitik και Διεθνές Δίκαιο
Ο όρος realpolitik κυριάρχησε στις διεθνείς σχέσεις από τα μέσα του 19ου αιώνα. Οφείλεται στον γερμανό πολιτικό, διανοούμενο και δημοσιογράφο Ludwig von Rochau. Η χώρα που πρωτίστως υπερφίαλα τον αγνόησε ήταν η Γερμανία, τρεις φορές βέβαιη έκτοτε ότι θα κατακτούσε τον κόσμο. Αυτή είναι η μία μορφή αγνόησής του, όχι μόνον από τη Γερμανία. Και τώρα, επιστρέφει σαρωτικά.
Υπάρχει και μία άλλη αμυντική εκδοχή του όρου. Εκεί είναι επιρρεπείς χώρες που απειλούνται και είτε δεν μπορούν, είτε δεν έχουν βούληση, για όποιους λόγους, να αντιδράσουν πριν απ’ τα τετελεσμένα.
Αυτή η εκδοχή, εξαιρετικά επικίνδυνη, στηρίζεται – και – σε επιχειρήματα που ασφαλώς δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς: μία σύγκρουση δεν είναι αστεία υπόθεση. Εκείνο όμως που είναι αστείο, πολύ επικίνδυνο δε, αν θέλει κανείς να μην κοροϊδεύει τον εαυτό του, καθώς αποδείχθηκε ανύπαρκτο κάθε φορά όπου και όποτε χρειάστηκε, είναι άλλο: το λεγόμενο Διεθνές Δίκαιο.
Η συζήτηση περί Διεθνούς Δικαίου φούντωσε μετά το Καράκας και ακόμα περισσότερο με τη Γροιλανδία. Πλην όμως, επιβεβαιώνοντας τη μοναδικότητά του: ουδέποτε αυτό ήρθε στο προσκήνιο θετικά, ως επικράτησή του, αλλά, μόνον αρνητικά, ως, εκ των υστέρων πάντα, πλήρης διάψευσή του.
Αυτό σημαίνει κάτι. Ορθώς λοιπόν η Ελλάδα διαρκώς κραδαίνει το Διεθνές Δίκαιο για λόγους αρχής, αλλά αυστηρά υπό την προϋπόθεση ότι το κάνει συνειδητά αποκλειστικά γι’ αυτό. Οτι έχει κατανοηθεί πέραν πάσης αμφιβολίας ότι όταν έρθει η στιγμή να διαδραματίσει τον ρόλο που του αποδίδεται, δεν πρόκειται να συμβεί.
Το Διεθνές Δίκαιο ούτε υπήρξε, ούτε είναι, ούτε πρόκειται να καταστεί ποτέ ενεργό την κρίσιμη ώρα. Οποιος δεν αποδέχεται αυτή την αδήριτη πραγματικότητα, ιστορικά και πολιτικά αδιάψευστη, είναι επικίνδυνος: λειτουργεί έξω από τον πραγματικό κόσμο όπου εξελίσσονται σοβαρόταρες, όλο και πιο επιθετικές άμεσες απειλές. Και καλλιεργεί αφοπλιστικές αυταπάτες. Ψεύδη που αδρανοποιούν.
Η Ελλάδα, ασφαλώς και η Κύπρος, δεν είναι νοητό να μη γνωρίζουν ότι το Διεθνές Δίκαιο, όσο και αν το επικαλούνται, δεν θα διαδραματίσει κανένα ρόλο στους υπαρξιακού πλέον επιπέδου κινδύνους που τις απειλούν. Αν δεν το έβλεπαν μέχρι τώρα, κακώς. Τώρα όμως, όπως διαμορφώνεται η πρωτοφανής διεθνής δυναμική, είναι αδιανόητο να το σκέφτοναι. Ας το λένε, αλλά αν το υπολογίζουν σε σχεδιασμούς εθνικής ασφάλειας θα έχουν εγκληματίσει εις βάρος της.
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, δεν υπάρχει Διεθνές Δίκαιο. Υπάρχει μόνον realpolitik. Και ή μπορείς να τη χειριστείς ή όχι. Αυτή απαιτεί ενδυνάμωση της στρατιωτικής ισχύος, απόλυτη αποφασιστικότητα και κατάστρωση ενός εξαιρετικά δυσχερούς, πολύπλοκου διπλωματικού σχεδιασμού με ένα βασικό ζητούμενο και για τις δύο χώρες, που η κυριότερη ζωτικής σημασίας συμμαχία τους είναι με το Ισραήλ: με κάθε τρόπο να εξισορροπήσουν ταχύτατα τον σφοδρό εναγκαλισμό της Τουρκίας με τις ΗΠΑ, όσο και αν αυτό ακούγεται πλέον σε πολλούς δυσάρεστα. Από αυτά, μόνον το πρώτο βρίσκεται, ευτυχώς, σε εξέλιξη. Ομως, μόνο του, ασφαλώς δεν επαρκεί.
Ο καναδός πρωθυπουργός το έθεσε την προηγούμενη εβδομάδα με εξαιρετικά γλαφυρό τρόπο: ο κόσμος άλλαξε, είπε, αυτός που ξέραμε έχει πεθάνει. Πλέον, αν δεν είσαι στο τραπέζι είσαι στο μενού. Η Ελλάδα είναι στο μενού καθώς είναι βέβαιο ότι δεν είναι σε κανένα τραπέζι – ουσιαστικά ούτε καν στο ευρωπαϊκό, που δεν έχει και αξία. Το αμερικανικό έχει, με τον Ερντογάν σε περίοπτη θέση. Και αυτό, στο βάθος, σημαίνει καταστροφή.
Ομως, δεν είναι το μόνο: ο υπουργός Αμυνας του Ισραήλ, χώρας σε πολλαπλή διαρκή εμπόλεμη κατάσταση, βρισκόταν τρεις ημέρες στην Αθήνα. Αυτό δείχνει τη μείζονα σημασία που αποδίδει η χώρα στη συμμαχία με την Ελλάδα. Δείχνει όμως κάτι ακόμα: ότι σε αυτή την υπαρξιακή πλέον συμμαχία, δεν χωράνε πίσω μπρος. Αν τελικά την αδειάσεις, θα πρόκειται για τραγωδία.