Απαγορεύεται ο Πλάτωνας: Θύελλα για τη λογοκρισία στη διδασκαλία φιλοσοφίας

Πώς μπορεί ένας καθηγητής πανεπιστημίου να διδάξει στους φοιτητές του το μάθημα της Φιλοσοφίας χωρίς να συμπεριλάβει στην ύλη του τον Πλάτωνα; Μπροστά σε αυτή την πρόκληση – η οποία εγείρει σοβαρά ζητήματα ακαδημαϊκής ελευθερίας – βρίσκεται ο καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας A&M Μάρτιν Πίτερσον, καθώς ενημερώθηκε λίγες μόλις ημέρες πριν από την έναρξη του εαρινού εξαμήνου ότι θα πρέπει να «συμμορφωθεί με τις νέες πολιτικές που περιορίζουν τη συζήτηση γύρω από τη φυλή και το φύλο» και κατά συνέπεια να αφαιρέσει από το πρόγραμμα διδασκαλίας του τις σχετικές αναφορές που υπάρχουν στο έργο του Πλάτωνα.

«Ενας καθηγητής φιλοσοφίας που δεν επιτρέπεται να διδάσκει Πλάτωνα;»  αναρωτήθηκε δημοσίως ο δρ Πίτερσον. «Τι είδους πανεπιστήμιο είναι αυτό; Είναι πράγματι αυτό που θέλουν; Πώς μπορούμε να διδάξουμε φιλοσοφία χωρίς να μας επιτρέπεται να συζητούμε τον Πλάτωνα, ακόμη κι αν ορισμένες από τις ιδέες του είναι λίγο αμφιλεγόμενες;» συνέχισε ο καθηγητής ενός από τα μεγαλύτερα δημόσια πανεπιστήμια των Ηνωμένων Πολιτειών.

Το περιεχόμενο

Το μάθημα που σχεδίαζε να διδάξει ο δρ Πίτερσον περιελάμβανε θεματικές ενότητες σχετικές με την άμβλωση, τη θανατική ποινή, την οικονομική δικαιοσύνη, καθώς και την ιδεολογία της φυλής και του φύλου, σύμφωνα με τον οδηγό σπουδών του πανεπιστημίου, και ανήκει στα βασικά μαθήματα. Η επικεφαλής του προγράμματος φιλοσοφικών σπουδών του ιδρύματος, ωστόσο, Κρίστι Σουίτ, τον ενημέρωσε μέσω e-mail την Τρίτη ότι θα πρέπει να επιλέξει αν θα «μετριάσει» το περιεχόμενο του μαθήματος αφαιρώντας τις ενότητες για την ιδεολογία της φυλής και του φύλου καθώς και «τα κείμενα του Πλάτωνα που ενδέχεται να τα περιλαμβάνουν», ή αν θα του ανατεθεί ένα μάθημα ηθικής και μηχανικής.

Σύμφωνα με το πρόγραμμα, τα πλατωνικά αποσπάσματα που είχε επιλέξει περιλάμβαναν αναφορές στην Κλίμακα του Ερωτα κατά τη Διοτίμα και στην τοποθέτηση του Αριστοφάνη για την ανδρόγυνη φύση του ανθρώπου, από το Πλατωνικό Συμπόσιο.

Η πολιτική που εγκρίθηκε όμως από τις Αρχές του πανεπιστημίου στα τέλη του περασμένου έτους προβλέπει ότι τα μαθήματα δεν επιτρέπεται να «προωθούν ιδεολογία φυλής ή φύλου, ή θέματα που σχετίζονται με τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου». Σε ορισμένες περιπτώσεις, κατόπιν «τεκμηρίωσης αναγκαίου εκπαιδευτικού σκοπού», επιτρέπεται η διδασκαλία τέτοιων θεμάτων σε μεταπτυχιακά και σε ορισμένα «μη βασικά» προπτυχιακά μαθήματα. Πολιτική που έχει ως συνέπεια ορισμένοι καθηγητές να επανεξετάζουν τα αναλυτικά προγράμματα των μαθημάτων τους, ενώ άλλοι να αμφιβάλλουν για το αν θα μπορέσουν να διδάξουν τα συγκεκριμένα γνωστικά αντικείμενα, με αποτέλεσμα κάποια μαθήματα να ακυρώνονται προκαλώντας ασυνέχειες και κενά στο πρόγραμμα σπουδών.

«Δεν μπορούμε να έχουμε μόνο μία οπτική μέσα στην αίθουσα. Τότε δεν υπάρχει τίποτα να συζητηθεί. Δεν υπάρχει τίποτα να μάθεις. Είναι κατήχηση. Είναι εκπαίδευση σοβιετικού τύπου» ανέφερε ο δρ Πίτερσον, οποίος προεδρεύει του Συμβουλίου Ακαδημαϊκής Ελευθερίας του πανεπιστημίου.

Τροποποιήσεις

Μετά τη δημοσιοποίηση της σύστασης που δέχθηκε ο καθηγητής και η οποία συνοδεύθηκε από την έντονη ανησυχία των συναδέλφων του για την απώλεια της ακαδημαϊκής ελευθερίας, το πανεπιστήμιο εξέδωσε ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία προβλέπεται να διδαχθεί μεγάλο μέρος των πλατωνικών διαλόγων σε πολλά μαθήματα του νέου εξαμήνου αλλά και στο μέλλον, χωρίς όμως τις ενότητες που αφορούν την ιδεολογία της φυλής και του φύλου.

Ο καθηγητής εν τέλει δηλώνει ότι θα τροποποιήσει απρόθυμα το μάθημά του, αντικαθιστώντας τις επίμαχες ενότητες με «διαλέξεις για την ελευθερία του λόγου και την ακαδημαϊκή ελευθερία», αλλά δεν έκρυψε την ενόχλησή του για το γεγονός ότι οι φοιτητές του θα λάβουν μια λιγότερο απαιτητική και λιγότερο ουσιαστική εκπαίδευση.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το περιστατικό αυτό δεν είναι το πρώτο που συμβαίνει στο συντηρητικό Τέξας, καθώς ήδη από το 2024 το εν λόγω πανεπιστήμιο έχει καταργήσει την κατεύθυνση ΛΟΑΤΚΙ+ σπουδών. Επιπλέον πέρυσι απέλυσε μια διδάσκουσα και εν συνεχεία ο πρόεδρος του ιδρύματος παραιτήθηκε με αφορμή τη χρήση του όρου «μονόκερος φύλου» σε μάθημα λογοτεχνίας για να τεθεί το θέμα των διαφορετικών ταυτοτήτων φύλου.