Βιο-αρχιτεκτονική: Επιστροφή στη φύση

Φανταστείτε μια πόλη που έχει ζωντανά κτίρια: κατασκευές που απορροφούν τη ρύπανση καθώς οι πεζοί περνούν από δίπλα τους και που προσαρμόζονται ενώ αναπτύσσονται. Ο αρχιτέκτονας Phil Ayres πιστεύει ότι αυτό το όραμα δεν είναι καθόλου σενάριο επιστημονικής φαντασίας.

Εξηγεί τον τρόπο που οι πρόσφατες εξελίξεις στη βιοϋβριδική αρχιτεκτονική, από τα βασισμένα σε μύκητες υλικά μέχρι τα αναρριχητικά φυτά, δημιουργούν ευκαιρίες για τον βιώσιμο σχεδιασμό και την ανάπλαση των αστικών περιβαλλόντων.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο οποίος κατέχει τη θέση του καθηγητή στη Βασιλική Ακαδημία της Δανίας στην Κοπεγχάγη, οι πόλεις μας έχουν σχεδιαστεί σε μεγάλο βαθμό για να εξυπηρετούν ένα μόνο είδος: τον άνθρωπο. Το έργο του πάνω στη βιοϋβριδική αρχιτεκτονική αφορά ένα μέλλον όπου οι ζωντανοί οργανισμοί θα διαδραματίζουν ενεργό ρόλο στο αστικοποιημένο περιβάλλον, καθώς θα συμβάλλουν στην επανασύνδεση των ανθρώπων με τον φυσικό κόσμο.

Ο καθηγητής μελέτησε τον τρόπο λειτουργίας οργανισμών όπως οι μύκητες (στο πλαίσιο των προγραμμάτων Fungateria και Fungal Architectures) και τα αναρριχητικά φυτά (στο πλαίσιο του προγράμματος Flora Robotica) ως αρχιτεκτονικά υλικά.

«Τα παραδοσιακά δομικά υλικά συνήθως εξορύσσονται, μεταφέρονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία υπό υψηλές θερμοκρασίες ώστε να γίνουν ανθεκτικά, δομικά στοιχεία», εξηγεί. Το αντικείμενο της μελέτης μας είναι οι τρόποι αξιοποίησης των ζωντανών συγκροτημάτων ως μέρος του δομικού ιστού ενός κτιρίου».

Μολονότι τα υλικά από μύκητες δεν είναι ακόμη αρκετά δυνατά για να αντικαταστήσουν το τσιμέντο ή τον χάλυβα, ο Ayres σημειώνει ότι τα κτίρια χρησιμοποιούν πλήθος υλικών πέρα από αυτά τα δύο.

Εάν ξεκινήσουμε να καλλιεργούμε τμήματα κτιρίων – περίπου όπως καλλιεργούμε ένα δέντρο – θα μπορούσαμε να επιτύχουμε περιβαλλοντικά οφέλη όπως η παγίδευση του διοξειδίου του άνθρακα και η βελτιωμένη βιοποικιλότητα. Αυτή η προσέγγιση θα μπορούσε να εφαρμοστεί, εκτός από τα κτίρια, σε άλλες μορφές αστικών υποδομών.

Οποιοσδήποτε διασχίζει μια σύγχρονη πόλη περπατώντας μπορεί να διαπιστώσει τον βαθμό που οι περιορισμένες νησίδες πρασίνου επισκιάζονται από τις τεράστιες εκτάσεις τσιμέντου και χάλυβα.

Επίσης, η βιοϋβριδική αρχιτεκτονική μπορεί να αντλήσει έμπνευση από τη δασοπονία και τα γεωργικά απόβλητα, καθώς και από τα παραπροϊόντα των τροφίμων και των βιομηχανικών διαδικασιών, προάγοντας έτσι μια πιο κυκλική οικονομία. Τα ζωντανά υλικά μπορούν ακόμα να παρέχουν πρόσθετες λειτουργίες όπως το φιλτράρισμα του αέρα ή του νερού ή η αυτοεπισκευή τους όταν έχουν υποστεί βλάβη.

Καθώς νέα υλικά κάνουν την εμφάνισή τους, ίσως χρειαστεί να αναθεωρήσουμε τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τις μεθόδους κατασκευής, ακόμη και τις αισθητικές δυνατότητες των ζωντανών, αναπτυσσόμενων κατασκευών, καταλήγοντας να δημιουργήσουμε χώρους που θα μας επανασυνδέουν με τον έξω κόσμο.

Ο Ayres αναγνωρίζει το γεγονός ότι η κατασκευαστική βιομηχανία είναι επιφυλακτική και αλλάζει με αργούς ρυθμούς. Όντως, ο τρόπος δόμησης έχει παραμείνει σχεδόν αναλλοίωτος για έναν ολόκληρο αιώνα. Ωστόσο, η έρευνα για τα ζωντανά υλικά προχωρά με ταχείς ρυθμούς.

Παρόλο που αυτά τα υλικά δεν μπορούν ακόμη να χρησιμοποιηθούν ως κύρια δομικά στοιχεία, στο μέλλον μπορεί να αποκτήσουν τη δύναμη και την ανθεκτικότητα που είναι απαραίτητα για να εξασφαλιστεί η στατικότητα ολόκληρων κτιρίων.

Χρήσιμα άρθρα: From mushrooms to new architecture: the rise of living, self-healing buildings (Από τα μανιτάρια στη νέα αρχιτεκτονική: η άνοδος των ζωντανών, αυτοθεραπευόμενων κτιρίων)