Ўзбекистон–2030: мурожаатлар, суд ислоҳоти ва кибержиноятга янги зарба
“Ўзбекистон–2030” стратегияси лойиҳасида халқ билан мулоқотни янада кучайтириш, одамларнинг дардини жойида эшитиш ва муаммони тез ҳал қилиш тизимини самаралироқ қилиш устувор вазифа сифатида белгиланган. Энг муҳим мақсадлардан бири — мурожаатларнинг камида 80 фоизини айнан маҳаллий даражада қаноатлантириш. Яъни фуқаро муаммоси “юқорига чиқиб кетмасдан”, жойнинг ўзида ечим топиши керак.
Лойиҳада фуқаролик жамияти ва оммавий ахборот воситалари фаолиятини янада қўллаб-қувватлаш масаласи ҳам алоҳида қайд этилган. Ўзбекистонни фуқаролик жамиятини ривожлантириш бўйича ҳабга айлантириш мақсади қўйилмоқда. Шу йўналишда давлат дастурларида иштирок этаётган нодавлат нотижорат ташкилотлари сонини камида 80 тага етказиш режалаштирилган. Бу эса жамоатчилик ташаббуслари, ижтимоий лойиҳалар ва аҳолига ёрдам берувчи механизмлар кўпайиши дегани.
Суд-ҳуқуқ соҳасида эса тамойил аниқ: Конституция ва қонун устуворлиги, инсон ҳуқуқ ва эркинликларининг ишончли ҳимояси ислоҳотларнинг бош мезонига айланиши керак. Хусусан, озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлаш амалиётини 30 фоиздан 20 фоизга тушириш режаси кўзда тутилмоқда. Бу — жазо беришда ҳам мутаносиблик, ҳам адолат мезонларини кучайтиришга қаратилган муҳим сигнал.
Яна бир янгилик — судлар ва тергов органлари ишларида айрим процессуал ҳаракатларни масофадан туриб амалга ошириш имкониятларини камида 50 фоизга ошириш мақсади. Бу амалиёт кенгайса, ортиқча қоғозбозлик камаяди, фуқароларнинг вақти тежалади, иш юритишда тезлик ва очиқлик ошиб боради.
Жиноятчиликка қарши кураш бўйича ҳам аниқ кўрсаткичлар белгиланган. Стратегия лойиҳасида кибержиноятларнинг умумий жиноятчиликдаги улушини 43 фоизгача камайтириш мақсад қилинган. Шунингдек, ёшлар томонидан содир этилаётган олдини олиш мумкин бўлган жиноятларни камида 4 фоизга, аёллар томонидан содир этилаётган олдини олиш мумкин бўлган жиноятларни эса камида 5 фоизга қисқартириш режалаштирилмоқда.
Умумий манзара шундай: “Ўзбекистон–2030” лойиҳаси “муаммони эшитдик” деган гап билан чекланмасдан, уни жойида ҳал қилиш, судда адолат ва инсон ҳуқуқларини мустаҳкамлаш, замонавий хавф — кибержиноятларга қарши аниқ натижа берувчи чораларни кучайтиришга йўналтирилган. Энди асосийси — рақамлар қоғозда қолиб кетмасин, маҳаллада ҳам, судда ҳам, рақамли майдонда ҳам одамлар бу ўзгаришни ҳаётда ҳис қилсин.