Сўм нега кутилмаганда кўтарилди ва бозордаги ўзгаришларга қандай таъсир қилди?
Ўзбекистон Марказий банки инфляцион таргетлаш шароитида сузувчи валюта курси аҳамиятига бағишланган халқаро муҳокама ўтказди. Тадбирда миллий валютага ишончни кучайтириш, пул бозорининг шаффофлиги ва барқарорлигини таъминлаш бўйича хориж тажрибалари кўриб чиқилди.
Марказий банк раиси ўринбосари Нодирбек Очиловнинг таъкидлашича, валюта курси бозор қонуниятлари асосида шаклланади ва регулятор маълум бир курсни таргет қилмайди. Марказий банкнинг ички бозордаги иштирокі “нейтраллик” тамойилига асосланиб, интервенсиялар фақат монетар олтин ҳажми доирасида амалга оширилади.
Мутaxассис сўм курсидаги тебранувчанлик беқарорлик эмас, балки бозорнинг мослашувчан тарзда ривожланаётганидан далолат беришини қайд этди. 2025 йил бошидан сўм долларга нисбатан 7 фоиздан ортиқ мустаҳкамланди. Бу вазият юқори экспорт тушумлари, импорт ўсишининг секинлашиши, хорижий инвестициялар ва пул ўтказмалари билан изоҳланди.
Очиловга кўра, сўм қадр топиши импорт товарлари инфляциясини пасайтириб, умумий нархлар барқарорлигига ижобий таъсир кўрсатди. Озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат инфляцияси 5,8 фоизгача тушди. Шу билан бирга, миллий валютага ишонч ортиб, депозит ва кредитларда долларизация пасаймоқда.
Сўмнинг мустаҳкамланиши ташқи қарз юкини ҳам енгиллаштирди. Давлат ва хусусий секторнинг қарзга хизмат кўрсатиш харажатлари сезиларли камайиб, иқтисодиёт учун қўшимча енгиллик яратди.