Шаффофликнинг янги босқичи: Ҳар бир солиқ сўми харажати маълум бўлади!
Бюджетга очиқ назорат
Ўзбекистонда бюджет шаффофлигини ошириш ва фуқароларнинг молиявий жараёнлардаги иштирокини кучайтириш мақсадида муҳим қарор қабул қилинди. Президентнинг “Солиқларнинг йиғилувчанлик даражасини ошириш ва фаол солиқ тўловчиларни рағбатлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги фармонига кўра, 2026 йил 1 январдан бошлаб жисмоний шахсларнинг даромад, ер ва мол-мулк солиқларидан тушган маблағларнинг қай тарзда сарфлангани бўйича доимий ахборот берилади.
“Очиқ бюджет”даги янги модул
2026 йилдан бошлаб, “Очиқ бюджет” (openbudget.uz) порталида “Жисмоний шахсларнинг солиқлари ҳисобидан харажатлар” деб номланувчи махсус модул ишга туширилади. Ушбу механизм ёрдамида ҳар бир фуқаро муайян даврда ўзи тўлаган уч турдаги солиқ (даромад, ер ва мол-мулк) ҳақидаги аниқ маълумотларни кўриши мумкин бўлади. Энг муҳими, уларнинг тўлови ҳисобига давлат бюджетидан амалга оширилган харажатларнинг йўналишлар кесимидаги тафсилотлари доимий эълон қилинади. Бу, солиқ тўловчилар устидан жамоатчилик назоратини кучайтиришга қаратилган жиддий қадамдир.
Молиявий кўлам
Маълумот учун, ушбу уч турдаги солиқлардан тушумлар консолидациялашган бюджет харажатларининг қарийб 12 фоизини ташкил этади. 2025 йилнинг биринчи ярим йиллигида давлат ғазнаси даромадлари 144,2 трлн сўмни ташкил этган бўлиб, шунинг 20 фоизи айнан мазкур уч турдаги солиқ ҳисобига тўғри келган. Жумладан, жисмоний шахслардан олинган даромад солиғи 19,9 трлн сўмни ташкил этган.