АҚШ расмийси: DeepSeek Хитой ҳарбийларига ёрдам бермоқда

АҚШ Давлат департаментининг юқори лавозимли расмийси Reuters агентлигига берган эксклюзив интервюсида айтишича, Хитойнинг сунъий интеллект соҳасида фаолият юритувчи DeepSeek компанияси мамлакатнинг ҳарбий ва разведка операцияларини қўллаб-қувватламоқда. Расмийга кўра, компания АҚШ экспорт назоратидан қочиш мақсадида Жануби-Шарқий Осиёдаги сохта фирмалар орқали илғор АҚШ чипларини қўлга киритишга уринган.

DeepSeek компанияси жорий йил январ ойида сунъий интеллект бўйича ишлаб чиққан моделларининг самарадорлиги АҚШнинг етакчи сунъий интеллект моделларидан кам эмаслигини эълон қилган ва бу технология соҳасида катта шов-шувга сабаб бўлган эди.

АҚШ расмийси DeepSeek компаниясининг Хитой ҳукумати билан бевосита алоқаси борлигини таъкидлаб, “DeepSeek компанияси онгли равишда Хитой ҳарбийлари ва разведка хизматларига ёрдам кўрсатмоқда, ва бу фаолият очиқ манбали фойдаланиш доирасидан чиқиб кетган,” — деди.

Махфийлик ва хавфсизлик хавотирлари

АҚШ қонунчилари илгари ДеэпСеек компанияси фойдаланувчи маълумотларини Хитойдаги телекоммуникация гиганти China Mobile орқали Хитойга узатаётганини маълум қилган эди. Компания ушбу даъволарга жавоб бермади.

Шунингдек, DeepSeek Хитойнинг Халқ озодлик армияси (PLA) ва бошқа мудофаа ташкилотлари учун хизматлар кўрсатган бўлиши мумкин. АҚШ расмийси компания PLAга қарашли тадқиқот институтларига технологик хизматлар кўрсатганини билдирган. Бироқ, бу маълумотлар манба томонидан мустақил равишда тасдиқланмади.

Экспорт назоратини четлаб ўтиш уринишлари

DeepSeek компанияси АҚШ томонидан Хитойга экспорти тақиқланган Nvidia H100 чипларига катта ҳажмда кириш имконига эга бўлгани айтилмоқда. Ушбу чиплар ҳарбий қудратни ошириш ёки сунъий интеллект пойгасида устунликка эришиш хавфи туфайли АҚШ томонидан 2022-йилдан бошлаб экспорт назоратига олинган эди.

АҚШ расмийси: “DeepSeek Жануби-Шарқий Осиёдаги шелл-компаниялар орқали экспорт назоратини айланиб ўтмоқчи бўлган ва бу чипларга масофавий кириш учун минтақадаги маълумот марказларидан фойдаланмоқчи бўлган,” — дея таъкидлади.

Ҳозирча DeepSeek ушбу айбловларга жавоб бермади. Компаниянинг Nvidia чипларини қандай олгани ёки сохта фирмалардан фойдаланганлик ҳолати ҳам расман аниқланмаган.

АҚШнинг эҳтимолий чораларига оид саволлар

DeepSeek ҳозирча АҚШнинг савдо “қора рўйхати”га киритилмаган. Nvidia вакили эса шундай деди: “Биз АҚШ экспорт қоидаларини бузган томонларни қўллаб-қувватламаймиз. Ҳозирги чекловлар билан биз Хитойдаги маълумот марказлари бозоридан деярли чиқиб кетганмиз, бу бозор ҳозир Huawei каби рақобатчилар томонидан хизмат кўрсатилмоқда.”

Сунъий интеллект бўйича шубҳалар

DeepSeek ўзининг DeepSeek-V3 ва DeepSeek-R1 моделларини OpenAI ва Meta компаниялари моделларига тенг деб даъво қилган. Бироқ, сунъий интеллект мутахассислари бу моделларни яратиш харажатлари расмий эълон қилинган 5,58 миллион доллардан анча юқори бўлганини тахмин қилмоқда.

Reutersнинг хабарига кўра, DeepSeek АҚШ тақиқидан кейин ҳам Nvidia H100 чипларига эга бўлган, лекин бу чиплар сони компаниянинг даъво қилган 50 000 дона даражасига етмайди. Nvidia эса DeepSeek фақат H800 моделини қонуний тарзда олганини билдирган.

Халқаро терговлар

Сингапур ҳукумати феврал ойида DeepSeek билан боғлиқ чипларни ноқонуний транзит қилганликда айбланаётган уч эркакни қўлга олди. Малайзия ҳукумати эса ҳозирда мамлакатдаги бир Хитой компаниясининг Nvidia чипларидан фойдаланиб, катта тил моделларини ўргатаётганини текширмоқда.