آیا حمله نظامی کشوری به کشور دیگر می تواند موجب دمکراسی گردد؟
تجربهی برخی کشورها پاسخ مثبت به این پرسش را ممکن میسازد. این تجربهها نشان میدهند که هرگاه زمینههای اجتماعی و سیاسی، و نیز حضور نیروهای دموکراسیخواه در کشور مورد حمله فراهم باشد، مداخله نظامی یک کشور بیگانه میتواند به تحقق دموکراسی در آن کشور منجر شود. در چنین شرایطی، نیروهای داخلی میتوانند از فضای پس از مداخله بهره ببرند و مسیر گذار به دموکراسی را هموار سازند. در این زمینه، سه نمونهی تاریخی مهم ــ آلمان، ژاپن و پاناما ــ از اهمیت ویژهای برخوردارند