Ακτιβισμός πλήρους απασχόλησης

Η Γκρέτα Τούνμπεργκ είναι ένα κορίτσι από τη Σουηδία, γεννημένη το 2003. Πολλά χρόνια πριν, απ’ το σχολείο, άρχισε να δραστηριοποιείται στο οικολογικό κίνημα. Εγινε, όπως διαβάζω σε διάφορα σάιτ, «ακτιβίστρια». «Ακτιβίστρια» πλήρους ωραρίου, πρόσωπο δηλαδή η δημόσια εικόνα του οποίου διακινούνταν καθημερινά από τα ΜΜΕ, που μιλούσε σε διεθνείς εκδηλώσεις και συναντούσε ηγέτες του πλανήτη.

Διαβάζω στις αγιογραφίες της ότι μόνη της κατάλαβε νωρίς πως κάθε άνθρωπος πρέπει να αφήνει μικρότερο ενεργειακό αποτύπωμα – γι’ αυτό την κοπάναγε από το σχολείο τις Παρασκευές και διαδήλωνε έξω από τη σουηδική Βουλή, διαμαρτυρόμενη για την κλιματική αλλαγή. Ως «ακτιβίστρια» πλήρους απασχόλησης έγινε γρήγορα διάσημη. Το φθινόπωρο του 2019, διέσχισε τον Ατλαντικό με ένα καράβι, λέει, «μηδενικής εκπομπής ρύπων» και μίλησε στην έδρα του ΟΗΕ, μπροστά σε αντιπροσωπείες που είχαν έρθει με αεροπλάνα και πολυτελή αυτοκίνητα, στα μέλη των οποίων οργισμένη είπε: «Μου κλέψατε τα όνειρά μου. Ανθρωποι υποφέρουν, άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας των συστημάτων σας που καταρρέουν. Είμαστε στην αρχή μιας μαζικής εξαφάνισης και το μόνο για το οποίο νοιάζεστε είναι το χρήμα και η οικονομική σας ανάπτυξη. Πώς τολμάτε;».

Οργή προκάτ. Αλλά η δραστηριότητά της την έκανε παγκόσμιο σύμβολο, έγινε εξώφυλλο σε περιοδικά, συζητήθηκε για Νομπέλ Ειρήνης. Υποτίθεται ότι συνέχιζε να μιλάει για την κλιματική αλλαγή, συμβάλλοντας στη συνειδητοποίηση της ανάγκης η ανθρωπότητα να αντιδράσει – αλλά, συγγνώμη, αν εξαιρέσεις τον δυτικό κόσμο, κατά του οποίου διαμαρτύρεται, ούτε η Κίνα ούτε η Ρωσία ούτε χώρες που δεν είναι δημοκρατικές έκαναν κάτι ουσιαστικό. Και οι ομιλίες της είναι παιδαριώδεις, αστείες – πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς αφού η ίδια δεν έχει καμία γνώση, καμία εξειδίκευση και ό,τι ξέρει δεν το έμαθε σε σχολεία, αλλά από τον «ακτιβισμό» και τα ΜΜΕ;

Αλλά πόσο μακριά να πας με τον ακτιβισμό της οικολογίας, όταν μάλιστα ενηλικιώνεσαι – και στον κόσμο των ενηλίκων υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός, τον οποίο εσύ, λόγω και ελλιπούς παιδείας, δεν μπορείς να αντέξεις; Τότε κάνεις μια στοχαστική προσαρμογή. Στρατεύεσαι «με τον άνθρωπο» και αναβαθμίζεσαι σε ακτιβίστρια ενός ανθρωπισμού που δεν έχει πολλή ανάλυση αλλά προτιμά τα συναισθήματα, τα συνθήματα και τα στερεότυπα – ό,τι μάθαινες χρόνια.

Κάπως έτσι, η Γκρέτα Τούνμπεργκ βρέθηκε σε ένα πλοιάριο με προορισμό τη Γάζα, παίρνοντας θέση σε έναν πόλεμο, που η απλουστευμένη ανάγνωσή του απλώς ευνοεί προκαταλήψεις ή μονοδιάστατη σκέψη. Ηρωισμός και αυταπάρνηση; Αν όντως η ακτιβίστρια ήταν σκεπτόμενη και όχι μιντιακό προϊόν, όφειλε να αναρωτηθεί για τον πόλεμο, για την ισλαμιστική καταγωγή της Χαμάς, για την άρνηση εκ μέρους της της δημοκρατίας και στοιχειωδών δικαιωμάτων, για την άρνηση της συνύπαρξης με το Ισραήλ – για το οποίο επιφυλάσσει μια μοίρα εξαφάνισης, όπως δηλώνει το σύνθημα «Από το ποτάμι στη θάλασσα». Θα μπορούσε να εντρυφήσει στη σημασία όρων όπως αντισιωνισμός, αντισημιτισμός, αντιδυτικισμός, ισλαμισμός, ισλαμοφασισμός, Ολοκαύτωμα, γενοκτονία – όρων που είτε χρησιμοποιεί μονόπλευρα, αμφισβητήσιμα δηλαδή, είτε δεν την απασχόλησε πότε βρίσκονται σε κοινή χρήση.

Κατά τα άλλα, μετά τη ματαίωση, από τις δυνάμεις του Ισραήλ, της ευκαιρίας να βγάλουν οι ακτιβιστές με το σκάφος τη σέλφι του ηρωισμού, την οποία προσδοκούσαν, ελπίζω η Γκρέτα Τούνμπεργκ να άντεξε το μικρό μάθημα που επρόκειτο να της δώσουν οι Αρχές του Ισραήλ, εικόνες δηλαδή από το πογκρόμ ανδρών της Χαμάς κατά αμάχων στο Ισραήλ, που είχε σχεδόν 1.300 νεκρούς.

Μια ανθολογία βαρβαρότητας. Θα διαπεράσει, άραγε, την ακτιβιστική της αυτεπιβεβαίωση;