Қирғизистонда шов-шувли суд жараёни якунига етди

Қирғизистонда сўнгги йиллардаги энг кўп муҳокама қилинган ва сиёсий тусга эга бўлган суд жараёнларидан бири ниҳоясига етди. Республика суди мамлакатнинг собиқ президенти Алмазбек Атамбаевни сиртдан 11,5 йил муддатга озодликдан маҳрум этишга қарор қилди.

Қабул қилинган қарорга кўра, Атамбаев бир вақтнинг ўзида учта жиноий иш бўйича айбдор деб топилган. У 2019 йилда Қўй-Тош қишлоғида содир бўлган воқеаларда ноқонуний бойиш, ер участкаларини ўзлаштириш ва оммавий тартибсизликларни ташкил этишда айбланди. Унга нисбатан сиртдан суд ҳукми чиқарилган, яъни у суд жараёнида шахсан иштирок этмаган.

Миллиардлаб товон ва мусодара қилинган мулклар

Судья Азирет Медеровнинг ҳукмига биноан, Атамбаев ва собиқ бош вазир ўринбосари Асқарбек Шодиев давлатга 5,4 миллиард сом (тахминан 60 миллион долларга яқин) миқдорида товон тўлаш мажбурияти юклатилди. Бундан ташқари, ҳар икки мансабдорнинг шахсий мол-мулки давлат фойдасига мусодара қилинган.

Асқарбек Шодиев эса 15,5 йилга озодликдан маҳрум этилиб, жазо муддати тугагач, яна 3 йил давомида давлат хизматларида ишлаш ҳуқуқидан маҳрум этилди.

Бошқа айбланувчиларга ҳам турли жазолар тайинланди

• Президентнинг собиқ матбуот котиби Фарид Ниёзов ва сиёсий фаол Равшан Жээнбеков 7 йилу 8 ойга қамалди.
• Атамбаевнинг шахсий қўриқчиси Қанат Сағимбоев 7,5 йиллик жазога ҳукм этилган бўлса-да, унга нисбатан 5 йиллик шартли синов муддати тайинланди.

Суд жараёни давомида бир қатор айбланувчиларга нисбатан жазо муддати ўтиб кетгани сабабли озод этиш қарорлари ҳам чиқарилди. Қолаверса, баъзиларига синов муддати билан енгилроқ жазо шакллари танланган.

2019 йил воқеалари: сиёсий тўқнашувнинг бошланиши

Мазкур иш Қирғизистонда 2019 йилнинг ёзида юз берган сиёсий инқироз фонида бошланган эди. Қўй-Тош қишлоғида Атамбаев қароргоҳини ҳибсга олиш мақсадида ташкил этилган махсус амалиёт кескин қаршиликка дуч келган. Бу воқеа нафақат маҳаллий, балки халқаро ОАВнинг ҳам диққат марказига айланганди.

Ўша воқеалар сўнгги йиллардаги Қирғизистоннинг сиёсий тизимидаги жиддий ўзгаришларни бошлаб берган. Суд жараёни эса ушбу воқеалар атрофидаги узоқ йиллик тортишувларга чек қўйди.

Хулоса: суд ҳукми – сиёсий жараённинг қисмати

Суднинг мазкур ҳукми Қирғизистонда давлат идораларидаги масъулият ва ҳуқуқий жазонинг борлигини яна бир бор кўрсатди. Бу жараён нафақат собиқ президент, балки юқори даражадаги мансабдорлар, сиёсий фаоллар ва уларнинг атрофидагилар учун ҳам сабоқ бўлиши мумкин.

Айни пайтда ушбу иш Қирғизистон сиёсий саҳнасида янги босқични бошлаб бериши, давлат тузилмаларида аниқлик ва шаффофлик талабларини кучайтириши кутилмоқда.