Электр учун янги нархлар амалда: ким қанча тўлайди?

2025 йил 1 майдан бошлаб Ўзбекистонда электр энергияси ва табиий газ учун янги тарифлар кучга кирди. Янги нархлар жорий этилганидан сўнг, жамоатчилик орасида кенг муҳокамалар бошланди. Шу муносабат билан Бош вазир ўринбосари, иқтисодиёт ва молия вазири Жамшид Қўчқоров 3 июнь куни Олий Мажлис Қонунчилик палатасида бўлиб ўтган йиғилишда энергетика тарифлари юзасидан расмий изоҳ берди.

Қўчқоров таъкидлашича, тарифлар паст даражада оширилган ва бу ўзгаришлар аҳолининг катта қисмини жиддий қийин аҳволга солмайди.

300 кВт/соат учун қанча тўланади?

Ҳукумат вакили келтирган рақамларга кўра, Ўзбекистонда 7,6 миллионта электр энергияси истеъмолчиси мавжуд. Улардан 70 фоизи ойига 300 кВт/соатдан кўп бўлмаган миқдорда электр энергияси сарфлайди.

“300 кВт/соат истеъмол қилган оила учун ойлик тўлов 20 минг сўмга ошади. Илгари бу 180 минг сўмни ташкил этган бўлса, энди 200 минг сўм тўланади”, деди вазир. Унинг сўзларига кўра, бу сумма ҳозирги мобил алоқа харажатлари билан солиштирилганда жуда кам. “Ҳар бир оилада камида учта мобил телефон бор, уларнинг ҳар бири учун камида 35 минг сўм сарфланади”, дея таъкидлади у.

Тарифлардаги ўзига хосликлар

2024 йилдаги янгиланган тарифлар қуйидагича:

• 200 кВт/соатгача бўлган истеъмол учун нарх 450 сўмдан 600 сўмга кўтарилди.
• 201–500 кВт/соат орасидаги истеъмол учун тариф 900 сўмдан 800 сўмга пасайтирилди.

Қўчқоровнинг таъкидлашича, агар оила ойига 500 кВт/соат сарфласа, умумий ойлик тўлов миқдори ўзгармайди. Яъни, аввал ҳам 500 кВт учун 360 минг сўм тўланган бўлса, ҳозир ҳам шу миқдор тўланади.

Юқори истеъмол қилувчилар сони оз

Қўчқоровнинг сўзларига кўра, мамлакатда ойига 1000 кВт/соатдан ортиқ электр энергияси ишлатадиган хонадонлар сони жуда кам. Шу боис, юқори истеъмолчилар учун қўлланиладиган тарифлар катта аҳоли қатламига таъсир қилмайди.

Тежамкорлик натижалари

2024 йил май–декабр ойларида электр энергияси истеъмоли 2023 йилнинг шу даврига нисбатан 10,6 фоизга камайди. Бундан ташқари, 1,3 миллиард кВт/соат электр тежалгани қайд этилди. Бу рақам энергетика соҳасидаги ўзгаришлар нафақат нарх, балки самарадорликка ҳам олиб келаётганини кўрсатади.

Хулоса: ҳукумат нарх ошишини оқлаб чиқди

Қўчқоровнинг таъкидлашича, электр энергияси нархларидаги ўзгаришлар мувозанатли ва ҳисоб-китоб асосида амалга оширилган. Шу билан бирга, ижтимоий ёрдам механизмлари ҳам кўзда тутилмоқда. Ҳукумат энергияни тежаш, адолатли тўлов тизимини шакллантириш ва ресурсларни самарали тақсимлаш мақсадида ушбу чораларни кўрган.