Η Αγκυρα και οι «αστερίσκοι» του SAFE
Ακόμα και πηγές προσκείμενες στην κυβέρνηση επισημαίνουν πως υπάρχει θέμα με το αποτέλεσμα των αποφάσεων του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της ΕΕ σχετικά με το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο SAFE (Security Action for Europe) και τη δυνατότητα για την Τουρκία να πάρει μέρος των 150 δισ. ευρώ.
Η Αγκυρα δεν βγήκε χαμένη σε αυτόν τον γύρο, παρά τους αστερίσκους που υπάρχουν φωτογραφίζοντάς τη.
Οπως επισήμαναν σχετικά με το αν υπάρχει κάποιο «παράθυρο» στη συμφωνία SAFE της ΕΕ που μπορεί να εκμεταλλευτεί η Τουρκία για να πάρει κονδύλια, οι δικλίδες ασφαλείας τέθηκαν μετά και τις παρεμβάσεις της Ελλάδας, ωστόσο όλα έχουν να κάνουν με πολιτικές αποφάσεις και τη θέληση από πλευράς των κεντρικών χωρών στην ΕΕ να ισχύσουν.
Επί της ουσίας, χώρες όπως η Γερμανία, η Ιταλία και η Ισπανία θέλουν από κοντά την Τουρκία και δύσκολα θα την αφήσουν έξω από την εφαρμογή της συμφωνίας.
Οταν το ίδιο ερώτημα τέθηκε από «ΤΑ ΝΕΑ» σε αναλυτές, επισήμαναν πως μπορεί μάλλον εύκολα η Τουρκία να διεκδικήσει ζεστά ευρωπαϊκά κονδύλια, προχωρώντας σε διμερείς ή τριμερείς αμυντικές/εξοπλιστικές συμφωνίες με χώρες-μέλη της ΕΕ, μια και κάτι τέτοιο δεν απαγορεύεται και δεν υπάρχει δυνατότητα παρέμβασης από τις Βρυξέλλες.
Μπορεί ακόμα να κάνει ανάλογες συμφωνίες με τρίτες χώρες, όπως η Ουκρανία, που η ΕΕ δέχεται στον μηχανισμό SAFE, ή ως υπεργολάβος εξοπλιστικών προγραμμάτων που θα κάνουν η ΕΕ ή χώρες της ΕΕ ή τρίτες χώρες που αποδέχεται η ΕΕ.
Για παράδειγμα, μπορεί η Ουκρανία να θελήσει να κατασκευάσει επιπλέον drones. Σε αυτό το πλαίσιο η εταιρεία που κατασκευάζει τα περιβόητα Bayraktar, που χρησιμοποιεί το Κίεβο, θα λάβει μέρος αυτών των χρημάτων.
Μπορεί επίσης να λάβει κονδύλια με εταιρείες, για παράδειγμα της Γερμανίας, που οι μέτοχοι είναι Τούρκοι γερμανικής υπηκοότητας, είτε από εταιρείες που έχουν εξαγοραστεί από την Αγκυρα, όπως το αεροδιαστημικό τμήμα της ιταλικής Piaggio που εξαγοράστηκε πρόσφατα από την κατασκευάστρια των Bayraktar.
Το ιταλικό υπουργείο Επιχειρηματικότητας ενέκρινε την εξαγορά της Piaggio Aerospace (με εμπειρία στην κατασκευή αεροσκαφών και κινητήρων) από την τουρκική εταιρεία που αναδείχθηκε ο τελικός νικητής του διεθνούς διαγωνισμού και δύσκολα θα υψώσει εμπόδια στη χρηματοδότησή της.
Εχει επίσης τη σημασία του ότι η Τουρκία δεν περιλαμβάνεται στην κατηγορία των τρίτων κρατών, αλλά στην κατηγορία των υποψήφιων προς ένταξη κρατών, που μπορούν να προχωρήσουν σε διμερείς συμφωνίες με την ΕΕ, χωρίς τα κράτη-μέλη να έχουν δικαίωμα βέτο.
Μπορεί το άρθρο 16 της συμφωνίας SAFE, σε συνδυασμό με τις ευρωπαϊκές συνθήκες, να προβλέπει ότι η διμερής συμφωνία θα πρέπει να κινείται στη βάση των αρχών και αξιών της ΕΕ και του Διεθνούς Δικαίου και να μην είναι αντίθετη με την ασφάλεια, την άμυνα και τα συμφέροντα των κρατών-μελών και της ίδιας της ΕΕ, αλλά η απόφαση μπορεί να ληφθεί – όπως ορίζεται στις συνθήκες – με πλειοψηφία που καλύπτει το 55% των κρατών-μελών και το 65% του πληθυσμού της ΕΕ.
Επί του πρακτέου, η Τουρκία αποκτά έναν ακόμα δίαυλο εξεύρεσης κονδυλίων για τη διατήρηση και ενίσχυση της πολεμικής βιομηχανίας της.