Yanardağlar patlamadan önce ağaçlar sinyal veriyor

Volkanlar patlamadan önce çevresine gizli sinyaller gönderiyor. Yeni bir araştırmaya göre, yükselen magma nedeniyle salınan karbondioksit gazı, çevredeki ağaçların yapraklarını daha yeşil ve canlı hale getiriyor. Bu değişiklikler artık NASA uyduları tarafından uzaydan izlenebiliyor.

Dünya nüfusunun yüzde 10’u volkan riski olan bölgelerde yaşıyor

NASA’nın Landsat 8 uydusu ve Airborne Validation Unified Experiment: Land to Ocean (AVUELO) gibi hava araçları sayesinde, bilim adamları bu sinyalleri erken uyarı sistemi olarak değerlendirmeye başladı.

Bu yüzden erken uyarı sistemleri hayati önem taşıyor. Fakat volkanların patlamadan önce yaydığı karbondioksit miktarı düşük olduğu için doğrudan tespit edilmesi oldukça zor.

Karbondioksit yerine ağaçları izlemek

NASA, Smithsonian Enstitüsü, McGill Üniversitesi ve Chapman Üniversitesi’nden bilim adamları, karbondioksit ölçümü yapmak yerine bu gazdan etkilenen ağaçları izlemeyi hedefliyor. Böylece hem tehlikeli bölgelere gitmeden uzaktan takip sağlanıyor hem de maliyet düşüyor.

Mart 2025’te gerçekleştirilen AVUELO görevinde bilim adamları, Kosta Rika’daki aktif yanardağların çevresinde yerden yaprak örnekleri topladı. Aynı anda karbondioksit seviyeleri de ölçüldü. Araştırmacılar, bu çalışmanın hem ekoloji hem de volkanoloji açısından çığır açıcı olduğunu belirtiyor.

Her yerde geçerli değil

Ancak bu yöntem her yerde işe yaramıyor. Her yanardağ çevresi ormanlık olmayabiliyor. İklim, hava durumu, yangınlar ya da bitki hastalıkları gibi faktörler de verileri etkileyebiliyor.

Geleceğe dair umut verici bir yöntem

NASA yetkilileri, ağaçlardaki değişimin tek başına yeterli olmayabileceğini ama mevcut sistemleri güçlendiren ve erken sinyaller sunan bir araç olarak önemli rol oynayabileceğini belirtiyor.