100 տոկոսանոց փակ ցուցակով համամասնական ընտրակարգը եղել է ՀԱԿ-ի առանցքային պահանջներից. Լևոն Զուրաբյան
«Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցության փոխնախագահ Լևոն Զուրաբյանը Tert.am-ի հետ զրույցում նշեց, որ ՀԱԿ-ը, լինելով Հայաստանում առանցքային քաղաքական ուժերից մեկը, տրամադրված է մասնակցել արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններին: «Մեր ամենամեծ ռեսուրսն ազատ և արդար ընտրություններն են»,-ասաց նա: Ըստ Զուրաբյանի՝ ԸՕ բարեփոխումների վերաբերյալ ՀԱԿ-ը ներկայացրել է առաջարկություններ, և այդ առաջարկների առանցքային պահանջներից է եղել նաև 100 տոկոսանոց փակ ցուցակով համամասնական ընտրակարգը: «Կարելի է գոհունակություն հայտնել, որ այդ պահանջը գոնե Կառավարության հանձնաժողովի կողմից այս պահին ընդունելի է»,-ասաց նա: Ինչ վերաբերում է անցողիկ շեմը իջեցնելու առաջարկին, ապա ասաց, որ դրան չեզոք են վերաբերում: «Դա մեր պահանջների մեջ չի եղել, բայց նորմալ ենք ընդունում շեմի իջեցումը»:
- Պարոն Զուրաբյան, ընտրական օրենսդրության բարեփոխումներից հետո Հայ ազգային կոնգրեսը կմասնակցի՞ արտահերթ ընտրություններին:
-Հարցը չի քննարկվել «Կոնգրեսում«, բայց ի՞նչ է նշանակում լինել առանցքային քաղաքական ուժերից մեկը Հայաստանում և չմասնակցել ընտրություններին: Բնականաբար, մեր կուսակցությունը տրամադրված է մասնակցելու, առավել ևս որ կան նախադրյալներ, որ սա կլինի, վերջապես, ազատ և արդար ընտրություն Հայաստանում:
-Իսկ նախորդ ընտրություններից հետո ՀԱԿ-ը մրցունակ կերպով ընտրապայքարին մասնակցելու բավականաչափ ռեսուրս ունի՞, այս պայմանների դեպքում ի՞նչ հնարավորություններ ունի՞ ՀԱԿ-ը:
-Մեր ամենամեծ ռեսուսրն ազատ և արդար ընտրություններն են, և մինչև հիմա «Կոնգրեսի» ցածր արդյունքները կապված են եղել միայն նրա հետ, որ իշխանություններն ամեն ինչ արել են, որ «Կոնգրեսը» չանցնի խորհրդարան: Եվ ընդհանրապես 2008 թ-ից սկսած իշխանության ամբողջ գործողությունն ուղղված է եղել ընտրությունների ժամանակ «Կոնգրեսին» հնարավորինս ճնշել, չթողնել, որ մենք որևէ արդյունք չարձանագրենք, այսինքն՝ մեր պրոբլեմը միշտ եղել է դրանից, դրա համար մենք միշտ պայքարել ենք ազատ և արդար ընտրությունների համար: Եթե հայ ժողովրդին, մեր հասարակությանը թողնեն ընտրություն կատարել ազատ և գաղափարական և ոչ թե ընտրակաշառքի հիման վրա, ոչ թե կրիմինալ և ադմինիստրատիվ ճնշումների հիման վրա, բարեգործության ազդեցության տակ, որն իրականում նույն ընտրակաշառքն է, եթե այդպիսի ընտրություն կատարվի, բնականաբար, մենք շատ վստահ ենք մեր ուժերին:
- Այս փուլում ԸՕ բարեփոխումների նպատակով ստեղծված հանձնաժողովներում տարբեր ձևաչափով քննարկումներ են ընթանում, ՀԱԿ-ը մասնակցո՞ւմ է որևէ ձևաչափի:
-Որևէ առաջարկ «Կոնգրեսին» պաշտոնապես չի արվել: Միակ բանը, որ եղել է, Դանիել Իոաննիսյանի այցն է «Կոնգրես», բայց մինչև հանձնաժողով ստեղծումը: Նա խնդրել էր մեզ հանդես գալ մեր առաջարկներով ԸՕ-ի վերաբերյալ, ինչը մենք անմիջապես արեցինք, հրապարակեցինք «Կոնգրեսի» առաջարկությունները, բավական ծավալուն մի փաստաթուղթ ԸՕ-ի բարեփոխման վերաբերյալ: Իհարկե, գոհունակությամբ ընդունեցինք, որ հարցազրույցներից մեկում տված Դանիել Իոաննիսյանն ասաց, որ ՀԱԿ-ի առաջարկներն ամենաընդունելին են:
-Պարոն Զուրաբյան, ԸՕ բարեփոխման կառավարության հանձնաժողովի կողմից ընդունած որոշումներից մեկն այն է, որ ընտրակարգը պետք է լինի 100 տոկոսանոց փակ ցուցակով համամասնական: Ինչպե՞ս եք վերաբերում նման առաջարկին և ընդհանրապես ի՞նչ է ենթադրում փակ ցուցակով գնալը:
-100 տոկոսանոց փակ ցուցակով համամասնականի դեպքում ընտրողը կուսակցությանը և նրա ցուցակում ներկայացված անհատներին գնահատելու է որպես ամբողջություն, իսկ ըստ ընտրական տերմինոլոգիայի՝ փակ ցուցակն այն ցուցակն է, որտեղ կուսակցությունը ներկայացնում է իր անունները, բայց ընտրողը կարող է ընտրել միայն ցուցակը, այսինքն՝ անունները նշվում են, բայց հերթականությունը որոշում է կուսակցությունը: Իսկ բաց ցուցակն այն է, որ կուսակցությունը մարդկանց ցուցակը ներկայացնում է, բայց հաջորդականությունը որոշում է ընտրողը՝ այս կամ այն մարդուն ավելի շատ ձայն տալով:
-Իսկ դա ՀԱԿ-ի առաջարկների՞ց էր:
-Նախ այդ առաջարկը եղել է մեր առանցքային պահանջը, երկրորդը՝ 2017թ-ի ընտրություններից առաջ Կոնգրեսը նախաձեռնեց մեծ հավաք և, ըստ էության, կարողացավ հասնել կոնսեսուս+1 կարգավիճակի այդ առաջարկի վերաբերյալ: Այսինքն՝ բացի ՀՀԿ-ից բոլոր կուսակցություններն այդ սկզբունքի օգտին քվեարկեցին: ՀՀԿ-ի կողմից այս ռեյտինգային համակարգի ներդրումը բոլոր սկզբունքների խախտում էր, դա արվել է գոյություն ունեցող կոնսեսուին հակառակ, այսինքն՝ դա եղել է առանցքային պահանջ, և կարելի է գոհունակություն հայտնել, որ այդ պահանջը գոնե Կառավարության հանձնաժողովի կողմից այս պահին ընդունելի է:
-Կարծես, ՀՀԿ-ն կրկին համաձայն չէ 100 տոկոսանոց համամասնականին:
-Ի՞նչ է նշանակում՝ ՀՀԿ-ն համաձայն չէ, նա միակ կուսակցությունն է քաղաքական ուժերից, որը համաձայն չէ, ուրեմն ինքը պետք է զիջի, պարզ չի՞: Այդ ժամանակները հո վերջացան, որ իրենց ցանկությամբ էր:
- Հաջորդ առաջարկն է, որ խորհրդարանական ընտրությունների անցողիկ շեմը իջեցվելու է դաշինքների համար՝ 7-ից 6, իսկ կուսակցությունների համար՝ 5-ից 4 տոկոսի:
-Այս առաջարկին չեզոք ենք վերաբերում, որևէ խնդիր չկա, ինչ-որ իմաստով, իհարկե, կօգնի խորհրդարանի ներկայացուցչականության ապահովմանը, ընդհանրապես նույնիսկ կարելի էր հանել շեմը: Կարճ ասած` դա մեր պահանջների մեջ չի եղել, բայց նորմալ ենք ընդունում շեմի իջեցումը:
-Խորհրդարանում մեծ թվով կուսակցություների ներգրավումը խնդիր չի՞ առաջացնի:
-Դա նպաստում է ավելի շատ թվով քաղաքական ուժերի ներկայացուցչականության, այսինքն՝ մեծ հնարավորություն է ստեղծում: Այս պահին իսկապես մեր ժողովրդավարության համար լավ է, որ հնարավոր չափով շատ ուժեր ներկայացված լինեն:
-Պարոն Զուրաբյան, ընտրությունների անցկացման համար 1 տարի ժամկետ է տրվել, որ ավարտվեն ԸՕ բարեփոխումները, և ընտրություններ անցկացվեն: ՀԱԿ-ն այն դիրքորոշմա՞ն է, որ 1 տարի ժամկետը երկար է, դուք նույն համոզմա՞ն եք, որ շատ ավելի սեղմ ժամկետում պետք է անցկացվեն:
-Ես նույն կարծիքին եմ, որ այս վիճակը, երբ մի կողմից նոր իշխանությունն ունի ժողովրդի վստահությունը, և մյուս կողմից գործում է խորհրդարան, որը ձևավորված է կեղծված այդքան ջանալ, որ հնարավորինս սեղմ ժամկետում ընտրություններ անցկացվեն: Քանի դեռ այս վիճակը կա, սա փակուղային վիճակ է:
1 տարին անտանելի երկար է, նախ կարող է այնպես ստացվել, որ ընդհանրապես ընտրություններ չանցկացվեն, պետք չի բացառել նման զարգացումը, որովհետև այդքան երկար ժամանակ այս փակուղային վիճակը մնա, դա կարող է բերել այսօրվա կառավարության վարկաբեկմանը և պարարտ հող կստեղծի ՀՀԿ-ի ռևանշի համար: Չեմ կարծում, որ այս իշխանությունների համար ընդունելի է նման սցենարը, և իրենք շատ լավ հասկանում են: Դրա համար ասում եմ, եթե շատ երկար տևի, ավելի խորացնելու է իրավիճակը:
-Պարոն Զուրաբյան, իսկ առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը կգլխավորի՞ ցուցակը:
-Դուք առաջ եք ընկնում, ընդհանրապես ոչ մի քննարկում չենք ունեցել ցուցակի վերաբերյալ: Շատ եք առաջ ընկել: